Fotoğrafmetre

İstanbul’un görsel hafızasına 40 yılı aşkın süredir tanıklık eden fotoğraf sanatçısı Timurtaş Onan, beş ciltten oluşan İstanbul fotoğraf antolojisini, ‘İstanbul’un Hanları’ ve ‘Beyoğlu: Eski-Yeni’ kitaplarıyla taçlandırıyor.
Fotoğraf sanatıyla tanışıklığının ilk yıllarında, kendi deyimiyle şehrin sokaklarında “haytalığın” tadını çıkaran, İstanbul’un tedrisatından geçmiş Timurtaş Onan için Tarihi Yarımada’nın duygusal repertuarındaki yeri ayrıdır. Sayısız defa fotoğrafladığı Suriçi bölgesi, “İstanbul’un Hanları” kitabıyla beraber, şimdi sanatçının İstanbul antolojisinde baş köşeye yerleşiyor. Birbiriyle ilişkisiz duran yaşam fragmanları arasındaki görünmez bağların izini süren Onan, zihninde durmaksızın akan siyah-beyaz İstanbul filminin devamı için bir kez daha kahramanlarını sahneye davet ediyor. Zamanı içeri sızdırmamak için tasarlanmışa benzeyen kanatlı, ağır han kapılarının ardında, avluları çevreleyen hücrelerdeki atölyelerde ve depolarda, kaybolmaya yüz tutmuş iş yapma biçimlerinin son tanıkları; zamane dervişlerinden farksız ustalar, sanatkârlar ve ticaret erbapları bizi selamlıyor. Timurtaş Onan da hemen her fırsatta yolunu düşürdüğü hanlarda bu selamı almakla kalmıyor; yıllara yayılan dostluklar esnasında yakaladığı parıldayan anları şimdi bizlerle paylaşıyor. 

İstanbul’u onlarca yıl boyunca belgeleyen Timurtaş Onan, beş ciltten oluşan İstanbul fotoğraf antolojisini, kentin en asi, en mıknatıslayıcı ve kültürel açıdan en yüklü semtine adanmış güçlü bir kitapla taçlandırıyor: Beyoğlu: Eski -Yeni. Bu yeni cilt, Beyoğlu’nun katmanlı tarihini izlerken 2000’lerin sokak hayatını canlı ayrıntılarla yakalıyor. Onan, sevilen yerel figürlerin sanatçılar, esnaf, müzisyenler, meydanlarda dolaşan esrarengiz karakterler— portrelerini; bir de İstiklal Caddesi’nden akan sonsuz insan nehrinden seçilmiş isimsiz yüzleri bir araya getiriyor. Ortaya, yüzyıllardır İstanbul’un kültürel hayal gücünü şekillendiren bir mahallenin nadir görülen görsel bir kaydı çıkıyor.
Timurtaş Onan, yeni projesi ‘Dönüşen Şehir’  ile de kentin değişimlerini, çelişkilerini ve yaralarını gündeme taşıyor. 1980’lerden bugüne göç dalgaları, neoliberal ekonomi politikaları ve inşaat odaklı dönüşümle biçimlenen İstanbul; bir yandan çağların yükünü sırtında taşırken, diğer yandan her sabah yeniden kurulan bir sahneye dönüşüyor. Gökdelenler ve alışveriş merkezleriyle yükselen fiziksel inşa süreci, insani değerlerde ve birlikte yaşama kültüründe yaşanan çözülmeyle tezat oluşturuyor. Onan’ın fotoğrafları, şehrin ruhuyla birlikte salınan ve dönüşen insan manzaralarını, çarpıcı bir görsel dile dönüştürüyor. “Dönüşen Şehir”, İstanbul’un son kırk yılının görsel güncesi olmasının yanı sıra, kentin hoyrat ve kırılgan doğasına dair bir belge niteliği taşıyor. Onan, izleyiciyi şehrin kusurlarıyla, eksikleriyle, yaralarıyla yüzleşmeye davet ediyor. Çünkü bir şehrin asıl hikâyesi, yıkıntılarının arasında saklıdır.